Al ik weet niet hoe lang loop je rond met een idee voor een verhaal. Flarden van scènes, een personage dat maar door je hoofd blijft spoken, je ziet de setting al helemaal voor je, je weet al een aantal belangrijke gebeurtenissen… maar daar blijft het bij.
Want zodra je echt wilt beginnen, slaat de twijfel toe: waar begin je überhaupt? En voor je het weet, leg je het weer naast je neer.

Veel schrijvers lopen dus eigenlijk al vast voordat ze beginnen. Is het een gebrek aan talent? Nee, waarschijnlijk ligt het daar niet aan. Je loopt vast omdat je op los zand wilt gaan bouwen.
Ik zie vaak dat mensen pas hulp zoeken als ze al duizenden woorden hebben geschreven… en dan blijkt dat de basis niet klopt.

In dit artikel ontdek je waar te beginnen, hoe je voorkomt dat je vastloopt en hoe je jouw idee omzet in een stevig fundament zonder je creativiteit te verliezen.

Waarom zoveel schrijvers vastlopen vóórdat ze beginnen

Als beginnende schrijver denk je waarschijnlijk dat je ‘gewoon moet beginnen met schrijven’.
Maar in de praktijk gebeurt dit: je schrijft een paar hoofdstukken maar loopt dan tegen het beruchte middenstuk aan. Dat middenstuk beslaat zo’n 75 procent van het hele manuscript. Zie dan maar eens voor elkaar te krijgen dat de lezer elke bladzijde gretig omslaat! Of je belandt op het punt dat je steeds dezelfde hoofdstukken herschrijft zonder een duidelijk plan. Op deze manier duurt het niet lang voordat de motivatie ook keldert.

Wist je dat het grootste deel van de beginnende schrijvers vastlopen op het middenstuk? Dat is frustrerend. Want je verhaalidee barst van het potentieel. En je wilt graag een boek schrijven dat er voor jouw gevoel nog niet is.

Wat er vaak misgaat als je een boek wilt schrijven

Wat er dus vaak misgaat: te snel beginnen met schrijven, zonder lang genoeg stil te staan bij de basis van je verhaal. Je denkt: ‘Ik heb een goed idee, dus de rest komt vanzelf wel’. Maar met een idee alleen kom je er (vaak) niet.

Het is als schrijver natuurlijk aan te raden om beslagen ten ijs te komen. Heb je een schrijfcursus gevolgd? Wat heb je op dit moment aan ervaring opgedaan? Wat zit er in je gereedschapskist?

Dat is stap 1. Vervolgens ga je jouw verhaalidee uitwerken. Zonder fundament is de kans groot dat je verzandt in dat beruchte middenstuk, of dat je eindigt met een eerste ruwe versie vol inconsistenties en plotgaten.

Vergelijk het met een huis bouwen zonder bouwtekening. Misschien kom je een heel eind… maar de kans is groot dat het vroeg of laat instort. Daarom zie je vaak dat schrijvers met een ‘bijna af’-manuscript alsnog terug moeten naar de basis.

Ik help schrijvers om eerst het fundament te leggen zonder dat ze vastzitten in een strak keurslijf. Zie structuur als houvast, als ankerpunt voor tijdens het schrijven, maar onthoud dat het niet in beton gegoten is. Dat je tijdens het schrijven nieuwe ingevingen kunt krijgen en dat je de structuur kunt aanpassen.

Tips voor een goed begin van jouw boek

Mindset

Het lijkt alsof we ons verzetten tegen iets dat in ons geworteld is; verhaalstructuur is iets universeels. Mijn visie: je kunt je er maar beter aan overgeven ;-). Want het is óók mogelijk om een bestaande structuur in een nieuw jasje te gieten, om een eigen draai te geven aan bekende (uitgekauwde) tropes. Originaliteit is mogelijk, maar je hebt altijd als materiaal slechts wat er al is. Iets compleets nieuws bedenken… dat bestaat bijna niet.

Zorg dat er een fundament is, schrijf dan de eerste ruwe versie. Die is ruw, accepteer dat. Daarna komt het schaven, het perfectioneren. Maar door dat fundament kom je aan het perfectioneren toe. Als het fundament niet klopt, blijf je daar telkens naar terug gaan en schiet het simpelweg niet op, verlies je kostbare tijd.

Werk je hoofdpersoon grondig uit

De spil van je verhaal. Lees hier de blog die ik schreef over het ontwikkelen van complexe hoofdpersonen.

Beantwoord dit: niet alleen wie zijn ze? Hoe zien ze eruit, waar houden ze van, wat zijn hun karaktereigenschappen, wat is hun achtergrond? Maar vooral: wat wil je hoofdpersoon bereiken in het leven? En wat is hun diepste wens/ verlangen? Wat staat er op het spel (als ze die wens niet vervuld zien)? Wat houdt hen tegen om hun doel te bereiken/ hun verlangen te vervullen?

Schrijf dit in max. 1 A4: dit is je basis waar je altijd op terug kunt grijpen (en die je kunt aanpassen indien nodig).

Ontdek welke outlinemethode bij jou past

Waar plot en structuur samenkomen. Werk jouw plot uit aan de hand van bestaande structuren/ outlinemethodes. Een tip die ik vaker geef, als je nog niet een voorkeursmethode hebt: probeer 2–3 methodes uit.

Onthoud: wat voor iemand anders werkt, hoeft niet voor jou te werken. Er is niet één juiste methode.

• Syd Field paradigm
• Save the cat
• Sneeuwvlokmethode
• Roadmap of change, John Yorke (deze heeft mijn voorkeur! Waarom: dat wordt duidelijk als ik mijn nieuwe aanbod lanceer)

Meer hierover lees je in dit blog over outlinemethodes.

De beste methode is de methode die jou houvast biedt, maar je ook niet je passie doet verliezen en je zin om te gaan schrijven.

Bepaal je genre en doelgroep

Valt jouw verhaal binnen een bestaand genre? Had je eerst je verhaalidee en merkte je dat dit bij een bepaald genre hoort of wist je meteen al ‘ik wil een boek in dat genre gaan schrijven’? Als je het genre weet, kun je er alvast flink op los gaan lezen (de kans is overigens groot dat je wil schrijven wat je zelf graag leest). Zo weet je precies wat de lezers van je verwachten (én hoe je ze kunt verrassen).

Denk na over het thema van je verhaal

Iets wat voor veel schrijvers iets is dat achteraf komt of waar ze niet zo bewust mee bezig zijn. Toch kan het geen kwaad om er op voorhand kort bij stil te staan: Waarom schrijf je dit verhaal? Wat wil je je lezers meegeven of wat voor leeservaring wil je ze geven?

De eerste stap naar jouw boek

Een boek schrijven begint niet met schrijven, maar met het stellen (en beantwoorden) van de juiste vragen. Zonder fundament is de kans groot dat je op een gegeven moment vastloopt, hoe goed je idee ook is. Maar als je dit goed aanpakt, vergroot je je kans enorm dat je je boek ook écht afmaakt.

Wil je hier dieper mee aan de slag? Download dan mijn gratis Plot- en personagetemplate, waarmee je ronde personages en een stevig plot kunt uitdenken.

Volg me op Instagram om op de hoogte te blijven. Ik deel regelmatig inzichten, tips en behind-the-scenes over het schrijfproces en mijn werk als redacteur.

Foto credits: Merette Kuijt fotografie